شرکت تولیدی رنگهای هنری ارژنگ

زبان رمز و معما

زبان رمز و معما

یادداشتی بر نمایشگاه مسلمیان در گالری بوم

 


درک و خوانش آثار استاد مسلمیان به طور تعمق برانگیزی ورود به جهان نمادها و استعاره هاست؛ جایی که نقاشی آرام و عمیق به عرصه ادبیات و استعاره های شاعرانه وارد می شود. هفته گذشته نمایشگاهی از آثار وی در گالری بوم برپا شد. این مقاله به نقد و بررسی آثار استاد می پردازد.

 

زبان رمز و معما

 

برای ورود به معناشناسی استعاره ای مسلمیان بدون مقدمه با یکی از تابلوهای خاص او در نمایشگاهش در گالری بوم، بحث را آغاز می کنم: تابلویی بدون عنوان که یک فیگور ایستاده، با دستانی باز و کشیده، شاید آکنده از درد را با پس زمینه سفید نشان می دهد. قبل از هرچیز سر پوشانده فیگور که هویت او را مبهم و احساس درونی اش را پنهان می کند، کنجکاوی ما را نسبت به هویت و جنسیتش تحریک می کند. در نتیجه فیگور بیش از آنکه چیزی را به ما نشان دهد، چیزهایی را از ما پنهان می کند.

بنابراین قضاوت نهایی ما بیشتر متکی بر حدس و گمان خود ماست تا آنچه که نقاش در صدد القای آن به ما باشد. این دقیقا همان زبان معماگونه وکنایه ای مسلمیان است که بیشتر پرسش ها را به پیش می کشد تا جواب ها را.

دست های کشیده و باز فیگور، در وهله اول استعاره ای از مصلوب شدن به نظر می رسد، گویی این شخصیت موهوم و نمادین به نهایت رنج و سختی تسلیم شده و آماده قربانی شدن و فناست، اما از منظری دیگر چرخش خطوط و پیچش اندام بدن حالت رقص سما را تداعی می کند. در هرحال چه این وضعیت را مصلوب شدن و چه رقص صوفیانه قلمداد کنیم، مشخص است که فیگور جنبه نمادین داشته و از درد و رنجی تراژیک خبر می دهد.

این اثر که فیگوری را در اندازه واقعی انسان ارایه می کند، با ضربه قلم های سریع و ارایه طراحی گونه به شکلی خلاصه، از وضعیت بشری بغرنج و دردناک صحبت می کند. برخلاف سایر آثار هنرمند، به غیر از فیگور انسان از هیچ عنصر نمادین دیگری استفاده نشده تا از قدرت فیگور کاسته نشود حتی زمینه تابلو برخلاف بقیه آثار هنرمند تک رنگ سفید است که می تواند به مفهوم خلاو نامعینی زمان و مکان اشاره داشته باشد. با این تفسیر انسان نمادین هنرمند به همه جا و هر زمان تعلق داشته و لامکان و لازمان است و از کلیت وضعیت بشری صحبت می کند. در این صورت پوشاندن سر و مبهم ساختن هویت انسانی، جنسی و قومی فیگور با ارایه آن در خلاهمسانی دارد.

نگاه اومانیستی مسلمیان جهانی است. او انسان به مفهوم کلی و در واقع نوع بشر را خطاب قرار می دهد و به رنج هایی که از ازل با او بوده، اشاره دارد. کار او با وجود اینکه زبان اعتراضی داشته و در لایه سیاسی نیز قابل تفسیر است ولی در مجموع غیرسیاسی است و از دردمندی های بشری صحبت می کند

 

 

برای گسترش بحث به تابلوی متفاوت دیگری اشاره می کنم که تنها اثر دولته ای از مجموعه آثار هنرمند در این نمایشگاه بود. در این تابلو پرتره تیپیکال هنرمند با چشمانی سیاه و گریان، آکنده از اندوه و نگرانی با چهره ای مبهم و اسطوره ای در کنار سطح تک رنگ آبی با تونالیته های آمیخته با سیاهی و سفیدی ارایه شده بود.

هریک از دو بخش این اثر می تواند به طور مجزا به عنوان یک تابلو مستقل قلمداد شود. در هر دو، نوعی کشمکش بین نیروهای خیروشر کاملامحسوس است. در تابلوی سمت راست، این کشمکش بین پرتره و زمینه کدر، خنثی، بدون احساس و حتی آزاردهنده صورت می گیرد اما در تابلو آبستره سمت چپ، این کشمکش بین مربع امیدبخش آبی و نیروی سیاهی که از پایین کادر به سمت بالاجریان دارد، احساس می شود.

زبان رمز و معما

 

تصویر مینیاتوری زن اشاره به کهن الگوی انسان مقاوم دارد که به شکل صوری از نگارگری ایرانی به عاریت گرفته شده است. نگاه مسلمیان به سنت پیچیده و انتقادی است. او در مقام نقاش معاصر، سنت را نفی نمی کند اما آن را یکسر نیز ستایش نمی کند. نقاشی او کنشی انتقادی نسبت به گذشته و در واقع نقد سنت است. چهره های زن در کار وی همچون نگاره ها تخت و بدون بعد هستند و از یک نگاه حداقلی و مینی مالیستی برخوردارند. اما برخلاف صور نگارگری، دارای احساس و حالت گرایی شدید هستند.

نگاه اومانیستی مسلمیان جهانی است. او انسان به مفهوم کلی و در واقع نوع بشر را خطاب قرار می دهد و به رنج هایی که از ازل با او بوده، اشاره دارد. کار او با وجود اینکه زبان اعتراضی داشته و در لایه سیاسی نیز قابل تفسیر است ولی در مجموع غیرسیاسی است و از دردمندی های بشری صحبت می کند. با این حال هنرمند از خوانش سیاسی اثرش ابایی نداشته و حتی کنش هنری را نوعی تکاپوی سیاسی ارزیابی می کند. به باور او هرآنچه منشا تغییر و تحول فرهنگی است، یک تلاش سیاسی هم می تواند قلمداد شود. چیزی که تغییر در هنجارها ایجاد کند، می تواند سیاسی تلقی شود. حتی انتزاعی ترین آثار می تواند منشا نوعی تحول خواهی سیاسی باشد. سیاست الزاما در پی ایدئولوژی و قدرت نیست بلکه هرگونه اراده برای دگرگونی واقعی، حتی از طریق هنر، می تواند نوعی گفتمان سیاسی تلقی شود.

    

بخش هنری تبیان

 

منبع: روزنامه شرق ،  پردیس شفیعیون


*** ارژنگ حامي هنرمندان ***

(((( اينجا در انجمن اينترنتي هنري ارژنگ عضو شويد ))))


 

                                                       

 

كليه حقوق اين سايت مربوط به گروه توليدي و مهندسي ارژنگ يزد ميباشد .                                        طراحی وب : پیشرو پرداز