شرکت تولیدی رنگهای هنری ارژنگ

مینی مالیسم و هنرهای تجسمی-نقاشی (قسمت آخر)

 

مینی مالیسم و هنرهای تجسمی-نقاشی(قسمت آخر):

سیدرسول  معرک نژاد

از اهداف مینی مالیست ها در نقاشی، عدم حضور یا احساس فاعل یا شخص سازنده – هنرمند – در اثر هنری است و همین امر آنان را به محاسبه ریاضی گونه و نقشه های ترسیمی در اجرای آثار، و دوری از ساخت پیکره با مصالح سنتی همچون سنگ مرمر یا مفرغ واداشت. بدین گونه که آثارشان را ابتداء به صورت یک سری اندازه و نوشته بر کاغذ -همانند نقشه ی یک قطعه صنعتی-، رسم می کردند و سپس دستور ساخت آن را به متخصصین واگذار می کردند و حتی در برخی موارد هنرمند مینی مالیست با تماس تلفنی دستور اجرای اثرش را می داد.« تونی اسمیت » - هنرمند مجسمه ساز مینی مالیست – خاطره ای از ساخت یکی از مجسمه هایش نقل می کند، که چگونه از دوستش اندازه های حجمی کوچک را که شب قبل روی میزش دیده و در ذهن او ایده ای را پدید آورده بود، درخواست کرده است؛ "من از او خواستم خط کش را برداشته و جعبه را اندازه گیری کند. او خیلی از قضیه پرت بود و نپرسید من ابعاد این جعبه را برای چه می خواهم. بعد ابعاد را پنج برابر کرده و طرحی از آن تهیه نمودم، سپس بلافاصله آن را به کمپانی صنعتی  « وارینگ » در « نیوآرک » برده و از آنها خواستم آن را درست کنند".[19-ص188]

 دانلد جاد تفاوت هنر مینی مالیست را با دیگر مکتب های هنری در جست و جوی وحدت یا کمال مطلق از طریق تکرار واحدهای هم شکل با قرینه سازی مطلق می داند. وی واحدهای هم شکل – غالباً چهارگوش – را در تکرار و با فاصله های ثابت کنار هم قرار می دهد و برای ساخت این واحدهای چهارگوش از آهن گالوانیزه، آلومینیوم و پلکسی گلاس استفاده می کند.   

  « رابرت موریس »  Morris Robert با استفاده از انواع احجام، یک اتاق کامل را به یک فضای سراپا وحدت شکل تبدیل   می کرد. موریس غالب کارهایش را با استفاده از فایبرگلاس به شکل های هندسی و گاه به شکل منحنی می سازد. وی در مورد آثارش می گوید:« سادگی در شکل ، الزاما به معنای سادگی در تجربه نیست. در واقع اشکال واحد و یک شکل رابطه هنری را تنزل نمی دهند. بلکه بدان نظم و ساختار واحد می بخشند که معانی و روابط هم به طور مستقل و هم در همبستگی با یکدیگر در کلیت یک اثر مینی مالیستی حضور دارند».[19-ص190]

 جاد، موریس و دیگر مینی مالیست ها، در پی آن بودند که  اثر خود را به صورت « یک چیز » ‌شکل کلی ساده ای که بتواند در قالبی یکپارچه درک شود و به صورت تجربه ای که به یکباره حاصل آمده، البته نه تجربه ای مرحله به مرحله و نسبی از نوع کوبیسم، عرضه دارند. به گفته ی باربارا  رز: آنچه مینی مالیست ها عملا در انجامش به موفقیت رسیدند این بود که توانستند نکته اصلی و مرکزی کوبیسم را پشت و رو کنند به عبارت دیگر، تجربه بلادرنگ  و آنی کل گرایانه را جایگزین عنصر « همزمانی » کوبیسم (= نمایش چند نما از یک شیء در آن واحد و از زوایای مختلف ) کردند. برای نمونه؛ کارهای دیواری جاد را فقط از روبرو می توان دید، اما مجسمه های روی زمین او به گونه ای ساخته شده اند که اگر تماشاگر دور آنها بچرخد ، قادر نخواهد بود نمای جلو ، عقب یا جانبی آن را به درستی تشخیص دهد».[17-ص58]

دن فلاوین در ساخت آثارش از خطوط نوری – لامپ های رنگی – در ابعاد و شماره های مختلف و با ریتم استفاده می کند. وی به جای خط در نقاشی از خطوط نوری بهره می برد و از شعاع های کنترل شده به جای سطح یا حجم استفاده می کند.[20-ص360] « فلاوین نه تنها عنصر نور، بلکه عنصر فضا را نیز در کارهای خود به عنوان ماده ی هنری مورد استفاده قرار می دهد. او بر این باور است که فضای واقعی یک اتاق می تواند توسط نور و پرتوهای الکتریکی شکسته شده و با ایجاد توهم یا نوعی بازی با نور، ترکیب فضای جدیدی پیدا کند».[19-ص193]

در مجموع، مینی مالیست ها اگر چه از اکسپرسیونیسم انتزاعی شروع کردند اما آن را به لحاظ افراط در حدیث نفس موافق اندیشه های خود نیافتند و همچنین اکسپرسیونیسم انتزاعی در پیکره سازی موفق عمل نکرده بود؛ بنابراین مینی مالیست ها راه شان را جدا کرده و در مقابل به حجم پردازی پرداختند. از طرف دیگر مینی مالیست ها از دستاوردهای دو مکتب روسی در خلق آثارشان بهره بردند؛ مکتب سوپره ماتیسم و آثار مالویچ، با تفکر نقاشی ناب با شکل های هندسی و خالی از هر گونه ایدئولوژی زدگی؛ و مکتب کانستروکتیویسم و آثار تاتلین، با تفکر ریاضی گونه در اثر هنری. از جهتی اندیشه مارسل دوشان و آثار حاضر – آماده اش نیز توجه مینی مالیست ها را جلب کرده، اندیشه ای که عمل ساختن اثر را نفی می کرد و به اشیاء روزمره ی خنثی، با جدایی از محیط کاربردی شان و نام گذاری مجدد، ارزش زیبایی شناختی به آنها می بخشید. بدین ترتیب مینی مالیست ها نیز بر آن شدند تا از اشیای روزمره و خنثی نظیر لامپ های فلورسنت و آجر نسوز استفاده کنند. بنابراین آثار مینی مالیست ها آثاری بودند که در آنها سعی شده بود، معنای سنتی اثر هنری - به ویژه نقاشی- نفی شود و هر آنچه را یک تابلو با خود یدک  می کشید تا بدین وسیله اثر هنری خوانده شود، همچون؛ ضربه های قلم مو به عنوان حضور هنرمند در اثر هنری، محدودیت چارچوب قاب نصب شده بر دیوار، موضوع های اومانیستی و ایدئولوژیک و نظایر این را در اثر به حداقل برسانند.

بدین ترتیب آثار مینی مالیستی هنرهای تجسمی – نقاشی – فرض بنیادی ساختارها ی آغازین را دوباره مطرح می کرد و پرسش هایی در باب ماهیت و اعتبار اثر هنری، تجربه زیبایی شناختی، ماهیت فضا و شکل تندیس وار. و بنیان نگرشی را پی ریختند که پس از گذشت بیش از چهل سال، هنوز هنرمندانی هستند که به آن گرایش دارند و از دستاوردهای آنها بهره می برند.

 ===================================================

پی نوشت ها

1)       این کتاب سه ترجمه دارد ؛

کاندینسکی، واسیلی؛ روحانیت در هنر و در نقاشی؛ حبیب الله  آیت الهی، نشر بینش نوین، تهران، 1352.

ـــــــــــــــــــــــــــــــ؛ معنویت در هنر؛ ه. وزیری؛ سه ماهنامه فرهنگ و زندگی، تهران، شماره 21 و 22؛ بهار و تابستان  2535 .

ـــــــــــــــــــــــــ؛ معنویت در هنر؛ اعظم نوراله خانی؛ انتشارات شباهنگ، تهران، 1375 .

 

2)      این کتاب دو ترجمه دارد ؛

کاندینسکی، واسیلی؛ نقطه، خط، گستره؛ حبیب الله  آیت الهی؛ نشر بینش نوین، تهران، 1353 .

ــــــــــــــــــــــــــ؛ نقطه، خط، گسترده؛ علی پور صالح؛ انتشارات بهار؛ تهران، 1378.

 

3)      مهمترین عوامل در پیدایی هنر نو روسی (مکتب های سوپره ماتیسم و کانستروکتیویسم) عبارتند از :

- انتشار نشریه  « راه های نو – آپولون ».

- برپایی نمایشگاه از آثار هنرمندان فرانسوی و مکتب های امپرسیونیسم  (Impressionism )، فوتوریسم ( Futurism)  و کوبیسم  (Cubism ).

- سخنرانی رهبران فوتوریست به ویژه  «مارینتی » در مسکو به سال 1914.

- استقبال هنرکده های مسکو از هنر کوبیسم و فوتوریسم.

- وجود هنرمندان روسی همچون  « کاندینسکی » با نظریه ها و آثارش و تشکیل گروه" سوار کار آبی فام " در مونیخ.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

منابع      

1-      آپیگنانزی، ریچارد، و  کریس گارات؛ پست مدرنیسم ؛ فاطمه جلالی سعادت ، نشر شیرازه ، تهران ، چاپ دوم ، 1381.

2-      آرناسن، ه . ی ؛ تاریخ هنر نوین ؛ محمد تقی فرامرزی ؛ انتشارات نگاه و زرین ؛ تهران ، 1367.

3-   ابراهیم، محسن ؛ سوپره ماتیسم و کانستروکتیویسم ؛ فصلنامه هنر ، شماره شانزدهم ، تابستان و پاییز 1367 ، تهران ، صص 96 - 107  .

4-   اسماگولا، هوارد جی ؛ گرایش های معاصر در هنرهای بصری ؛ فرهاد غبرایی ، انتشارات دفتر پژوهش های فرهنگی ، تهران ، 1381.

5-   بارت ، جان ؛ چند کلمه درباره مینی مالیسم ؛ مریم نبوی نژاد ، فصلنامه زنده رود ، شماره 14 و 15 و 16 ، پاییز 1375 ، اصفهان ، صص  39- 50 .

6-      پاکباز ، رویین ؛ دایره المعارف هنر ؛ انتشارات فرهنگ معاصر ، تهران ، 1378.

7-      پاکباز ، رویین ؛ در جست و جوی زبان نو ؛ انتشارات نگاه  ، تهران ، 1369.

8-   جزینی ، جواد ؛ ریخت شناسی داستان های مینی مالیسم ؛ ماهنامه کارنامه ، دوره اول ، شماره ششم ، تیر و مرداد 1378 ، تهران ، صص 34-43 .

9-      جنسن ، آنتوانی  اف ؛ پست مدرنیسم : هنر پست مدرن ؛ مجید گودرزی ، نشر عصر هنر ،‌ تهران ، 1381.

10-   جنکز ، چارلز ؛ پست مدرنیسم چیست ؟ ؛ فرهاد مرتضایی ، نشر مرندیز ، گناباد ، چاپ دوم ، 1375 .

11-   رید ، هربرت ؛ فلسفه هنر معاصر ؛ محمد تقی فرامرزی ، انتشارات نگاه ، تهران ، 1362.

12-   رید ، هربرت ؛ معنی هنر ؛ نجف دریا بندری ، انتشارات کتاب های جیبی ، تهران ، چاپ چهارم ، 1371.

13-   سام ، هانتر ؛ نقاشان معاصر آمریکا ؛ مهری میرزالو ؛ انتشارات برگ ، تهران ، 1378.

14-  قره باغی ، علی اصغر ؛ تبار شناسی پست مدرنیسم  (1) ؛ ماهنامه گلستانه ، سال اول ، شماره هفتم ، تیر ماه 1378 ، تهران ، صص 43-55.

15-  قره باغی ، علی اصغر ؛ تبار شناسی پست مدرنیسم (2) ؛ ماهنامه گلستانه ، سال اول ، شماره هشتم ، تیر ماه 1378 ،شهریور 1378 ، تهران ، صص59-70.

16-   کابان ، پی یر ؛ پنجره ای گشود بر چیزی دیگر ، گفتگو با مارسل دوشان ؛ لیلی گلستان ، نشر فرزان ، تهران ، 1377.

17-  گابلیک ، سوزی ؛ مینی مالیسم ؛ رحیم قاسمیان ؛ دو ماهنامه هنر معاصر ، شماره یک ، مهر و آبان ماه 1372 ، تهران ، صص 52- 59.

18-   گوان ، مایکل ؛ دن فلوین ؛ باربد گلشیری ؛ نشر دیگر ، تهران ، 1383.

19-  لوی اسمیت ، ادوارد ؛ آخرین جنبش های هنری قرن بیستم ؛ علیرضا سمیع آذر؛ انتشارات موسسه فرهنگی پژوهشی نظر ، تهران ، 1380.

20-   لینتن ، نوربرت ؛ هنر مدرن ؛ علی رامین ، نشر نی ، تهران ، 1382.

21-   وارد ، گلن ؛ پست مدرنیسم ؛ قادر فخر رنجبری و ابوذر کرمی ، نشر ماهی ، تهران ، 1383.

22-   هریسون ، چارلز ، و  پل وود ؛ هنر و اندیشه های اهل هنر ( جلد اول ) ؛ مینا نوایی ، انتشارات ایثارگران ، تهران ، 1377.

23-               Benezra , Neal , To Speak Another Language , The Critique of Painting and The Beginings Of Minimal and Conceptual Art , American in the 20 th Century .

24-               Hawkeley , Lucinda and Other , History of Art , Parragon , London , 2002.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------

نویسنده مقاله در باره مینی مالیسم به چاپ رسانده است:

- معرک نژاد، رسول؛ مینی مالیسم در هنرهای تجسمی؛" نی رود"  نشریه داخلی حوزه هنری، اسفند ماه 1377؛ اصفهان، صص 9 – 12.

- معرک نژاد؛ رسول؛ مینی مالیسم و هنرهای تجسمی؛ " کارافن" فصلنامه علمی و پژوهشی؛ زمستان 1382، تهران، صص 46 – 57.

 

------------------------------------------------------

در ادامه چند نفر از مینی مالیست ها معرفی خواهندشد.

با تشکر از خانم مریم میرزایی که تایپ مطالب را به عهده داشتند.

 

***ارژنگ حامي هنرمندان***

                                                       

 

كليه حقوق اين سايت مربوط به گروه توليدي و مهندسي ارژنگ يزد ميباشد .                                        طراحی وب : پیشرو پرداز